Stress ni kimwe mu bibazo bishobora kugira ingaruka ku buzima bw’umuntu. Ibibazo by’akazi, ubukene, amakimbirane mu muryango n’indi mihangayiko yo mu buzima bwa buri munsi bishobora gutuma umuntu ahora afite umutwaro ukomeye mu bitekerezo.
Raporo y’Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima (WHO) n’Umuryango Mpuzamahanga wita ku Murimo (ILO) yagaragaje ko mu mwaka wa 2016, abantu bagera ku 745.000 ku isi bapfuye bazize indwara z’umutima na stroke zifitanye isano no gukora amasaha menshi cyane, by’umwihariko amasaha 55 cyangwa arenga mu cyumweru. Iyi mibare ntivuga ko abo bose bapfuye bazize stress ubwayo, ahubwo igaragaza ingaruka zikomeye zishobora guterwa no gukora amasaha menshi igihe kirekire.
Ni ibihe bimenyetso bishobora kugaragaza stress?
Umuntu ufite stress ashobora guhora yumva ananiwe, kugira ibitotsi bidahagije, kurakara vuba, kubura amahoro yo mu mutima cyangwa kugira ikibazo cyo kwibanda ku byo akora. Hari n’abagira umutwe ubabara, imikaya ikaribwa cyangwa ubushake bwo kurya bukahinduka.
Ibi bimenyetso bishobora guterwa n’ibindi bibazo by’ubuzima, bityo iyo bikomeje cyangwa bikabije ni byiza kugisha inama inzobere mu buzima.
Ni gute wagabanya stress?
1. Jya uruhuka bihagije
Gukora igihe kirekire udafata akaruhuko bishobora kongera umunaniro n’umuhangayiko. Jya ufata akaruhuko hagati y’akazi, ugire igihe cyo kuruhuka no gusinzira bihagije.
2. Kora imyitozo ngororamubiri
Kugenda n’amaguru, kubyina, gutwara igare cyangwa gukora indi myitozo ukunda bishobora gufasha kugabanya umuhangayiko no kukurinda ibitotsi.
3. Ganira n’umuntu wizeye
Kugirana ibiganiro n’inshuti, uwo mu muryango cyangwa undi muntu wizeye bishobora kugufasha kudakomeza kwiyikoreza ibibazo wenyine. Niba stress ikomeje kukubangamira, ushobora kugisha inama inzobere mu buzima bwo mu mutwe.
4. Irinde guhora wikorera imitwaro irenze ubushobozi bwawe
Jya utegura imirimo yawe, utangire ku y’ingenzi kandi wemere ko hari ibyo ushobora gusubika. Si ngombwa ko urangiza ibintu byose icyarimwe.
5. Itoze kuruhura ubwonko
Guhumeka gahoro, gutekereza ku bintu bikuzanira amahoro, gusenga niba ari kimwe mu bigufasha cyangwa kumara igihe mu bikorwa ukunda bishobora kugufasha guhangana n’umuhangayiko.
6. Gabanya ibintu bikongera umuhangayiko
Niba amakuru menshi, amakimbirane cyangwa gukoresha telefone igihe kirekire bikongerera stress, gerageza kubigabanya. Shaka n’igihe cyo kuba ahantu hatuje no kuganira n’abantu bagufasha kugira amahoro.
Ni ryari ukwiye gushaka ubufasha?
Niba stress imaze igihe kinini, ikakubuza gusinzira, gukora imirimo yawe isanzwe cyangwa kwita ku buzima bwawe, ntukwiye kuyirengagiza. Gana ikigo nderabuzima cyangwa inzobere mu buzima bwo mu mutwe.
Mu gihe umuntu afite ibitekerezo byo kwiyahura cyangwa kumva ko atagishoboye kwihanganira ubuzima, ni ngombwa gushaka ubufasha bwihuse ku nzobere cyangwa ku kigo nderabuzima kikwegereye.
Stress si ikibazo gikwiye gufatwa nk’ikintu gisanzwe umuntu agomba kwihanganira wenyine. Kuruhuka, gukora imyitozo ngororamubiri, kuganira n’abandi no gushaka ubufasha igihe bikenewe bishobora gufasha umuntu kurushaho kwita ku buzima bwe.
Kwita ku buzima bwo mu mutwe ni kimwe mu bintu by’ingenzi mu kugira ubuzima bwiza.
